محتوای آیه حک شده بر روی انگشتر رهبر انقلاب چیست؟

در دیدار روز گذشته رهبر معظم انقلاب با قاریان و حافظان قرآن کریم، انگشتری در دست ایشان مشاهده شد که بر روی آن نوشته شده بود «إِنَّ مَعِیَ رَبّی». این عبارت بخشی از آیه ۶۲ سوره مبارکه شعرا است که به ماجرای مقابله حضرت موسی(ع) با فرعون اشاره دارد.

رهبر معظم انقلاب در محفل سالانه انس با قرآن کریم که هر ساله در آستانه ماه مبارک رمضان برگزار می‌شود، این انگشتر را به نمایش گذاشتند. آیه ۶۲ سوره شعرا در یکی از پرالتهاب‌ترین صحنه‌های تاریخ انبیا نازل شده است، جایی که تمامی محاسبات مادی از شکست خبر می‌دهد، اما پیامبر الهی از افقی دیگر سخن می‌گوید.

خداوند در این آیه از زبان حضرت موسی می‌فرماید: «کَلّا إِنَّ مَعِیَ رَبّی سَیَهدین»، به این معنا که هرگز چنین نیست، پروردگارم با من است و به زودی مرا هدایت خواهد کرد. این جمله کوتاه در تفسیر المیزان به عنوان اعلام موضع توحیدی در اوج بحران معرفی شده است.

تقابل ناامیدی قوم و یقین موسی به خدا در ماجرای تعقیب بنی‌اسرائیل توسط فرعون رخ می‌دهد. پس از آنکه حضرت موسی مأمور می‌شود قوم خود را شبانه از مصر خارج کند، خبر به فرعون می‌رسد و او با تمام توان نظامی خود به تعقیب آنان می‌پردازد. هنگامی که دو گروه یکدیگر را می‌بینند، یاران موسی می‌گویند که «إِنّا لَمُدرَکون»، ما قطعاً گرفتار خواهیم شد. در این لحظه، علامه طباطبایی در تفسیر المیزان توضیح می‌دهد که سخن بنی‌اسرائیل ناشی از نگاه صرفاً حسی و مادی به صحنه بود.

اما پاسخ حضرت موسی با کلمه «کلا» آغاز می‌شود، واژه‌ای برای رد قاطع این تحلیل. در نگاه توحیدی، بن‌بست مطلق وجود ندارد، زیرا اراده الهی فراتر از محاسبات عادی است. معیت الهی به معنای یاری ویژه خداست و در تفسیر المیزان تأکید می‌شود که «إِنَّ مَعِیَ رَبّی» بیانگر معیت خاص الهی است، نه صرف حضور عمومی خداوند.

این معیت، ثمره ایمان و رسالت است. موسی از موقعیت دشوار آگاه است، اما اعتماد او به وعده الهی، ترس را از دلش می‌زداید. علامه توضیح می‌دهد که «سیهدین» اشاره به هدایت عملی و راهگشایی عینی دارد.

این آیه در شرایط امروز جهان و تهدیدات آمریکا نیز قابل بازخوانی است. این آیه صرفاً روایت تاریخی نیست، بلکه الگویی برای همه دوران‌هاست. امروز نیز در فضای بین‌المللی، تهدیدها و فشارهای سیاسی و نظامی گاهی به گونه‌ای تصویر می‌شود که گویی راهی جز تسلیم وجود ندارد.

منطق قدرت مادی، همان منطق فرعونی است، در حالی که رویکردی که بر ایمان و اتکال به خدا استوار است، از سنخ همان جمله قرآنی است: «إِنَّ مَعِیَ رَبّی». این به معنای نادیده گرفتن توان و برنامه‌ریزی نیست، بلکه در نگاه توحیدی، قدرت حقیقی از آن خداست.

تفسیر المیزان نشان می‌دهد که ایمان به معیت الهی، به معنای انفعال و دست روی دست گذاشتن نیست. موسی قوم خود را حرکت می‌دهد و در لحظه فرمان الهی، عصا را به دریا می‌زند.

در شرایط کنونی نیز اگر جامعه‌ای ضمن برخورداری از توان دفاعی و انسجام داخلی، امید اصلی خود را به نصرت الهی بدوزد، از فضای رعب و ناامیدی عبور خواهد کرد. آیه ۶۲ سوره شعرا، خلاصه‌ای از یک جهان‌بینی است که در آن بن‌بست نهایی وجود ندارد و قدرت‌های به ظاهر شکست‌ناپذیر، در برابر اراده الهی فرو می‌ریزند.

این آیه درس اعتماد، آرامش و یقین در میانه بحران را به ما می‌آموزد. در هر زمان که سپاه تهدید در پشت سر و دریای مشکلات در پیش رو باشد، این جمله می‌تواند قطب‌نمای دل‌های مؤمن باشد که پروردگارم با من است و مرا هدایت خواهد کرد. چنین نگاهی، ترس را به آرامش و اضطراب را به امید تبدیل می‌کند، امیدی که بر وعده الهی استوار است.