برخی داروهای متداول دیابت ممکن است وضعیت بیماری را تشدید کنند

مطالعات اخیر نشان می‌دهد که یکی از رایج‌ترین درمان‌های دیابت ممکن است به دلیل از دست دادن هویت عملکردی سلول‌های تولیدکننده انسولین، پیشرفت دیابت نوع ۲ را تسریع کند. سولفونیل اوره‌ها از اوایل دهه ۱۹۵۰ برای درمان دیابت نوع ۲ مورد استفاده قرار گرفته و همچنان جزو داروهای پرمصرف برای این بیماری هستند. نمونه‌های رایج این داروها شامل گلیمپرید، گلیپیزید و گلیبرید می‌باشد. با این حال، شواهد نشان می‌دهد که اثربخشی این داروها ممکن است با استفاده طولانی‌مدت کاهش یابد و ممکن است عوارض جانبی بیشتری نسبت به داروهای جدیدتر دیابت ایجاد کنند.

یک مقاله تحقیقاتی جدید از دانشگاه بارسلونا و موسسه تحقیقات زیست‌پزشکی بلویتگه نشان می‌دهد که داروهای سولفونیل اوره ممکن است در عملکرد طبیعی سلول‌های تولیدکننده انسولین اختلال ایجاد کنند. این مطالعه نشان داد که این داروها می‌توانند باعث از دست دادن هویت سلولی در سلول‌های بتای پانکراس شوند و توانایی آنها را در ترشح انسولین محدود کنند و به طور بالقوه پیشرفت دیابت نوع ۲ را تسریع نمایند. نتایج آزمایشگاهی نشان داد که سلول‌های تحت درمان با این داروها به تدریج توانایی اولیه خود را در تولید انسولین از دست داده، فعالیت ژن‌های مسئول عملکرد تخصصی خود را کاهش داده و میزان مرگ سلولی را افزایش داده‌اند.

محققان این پدیده را با این پیشنهاد توضیح دادند که این داروها باعث “از دست دادن هویت عملکردی” در سلول‌های بتا می‌شوند و آنها را از سلول‌های تولیدکننده انسولین به سلول‌های غیرفعال تبدیل می‌کنند. این اثر با افزایش استرس داخلی در شبکه آندوپلاسمی مرتبط است. با ادامه مصرف دارو، این وضعیت بدتر می‌شود و به طور بالقوه توضیح می‌دهد که چرا این داروها به مرور زمان اثربخشی خود را از دست می‌دهند، وضعیتی که به عنوان “نارسایی ثانویه سولفونیل اوره” شناخته می‌شود.

این یافته‌ها کورسوی امیدی برای تحقیقات آینده ارائه می‌دهند. از آنجایی که مشکل در “از دست دادن هویت” نهفته است نه “مرگ سلولی”، این فرآیند از نظر تئوری برگشت‌پذیر است و می‌تواند راه را برای توسعه درمان‌هایی که عملکرد طبیعی سلول‌ها را بازیابی می‌کنند، هموار کند. محققان تأکید کردند که این یافته‌ها به معنای قطع فوری دارو نیست و اهمیت پیگیری منظم و ارزیابی برنامه درمانی با پزشک معالج را، به ویژه با توجه به در دسترس بودن گزینه‌های درمانی جدیدتر، برجسته می‌کنند.