آیا درخواست عفو “نتانیاهو” به تشدید تنش‌ها در منطقه مرتبط است؟

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، در هفته گذشته به‌طور رسمی از اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور این رژیم، درخواست عفو در پرونده‌های فساد خود را مطرح کرد. این درخواست به سه پرونده فساد مربوط می‌شود که از سال ۲۰۱۹ علیه وی مطرح شده و شامل اتهاماتی نظیر رشوه‌خواری، کلاهبرداری و نقض اعتماد عمومی است. نتانیاهو ادعا می‌کند که این عفو به نفع منافع عمومی است و به او این امکان را می‌دهد که بر چالش‌های امنیتی و سیاسی پیش‌روی رژیم تمرکز کند، بدون آنکه از عرصه سیاست کناره‌گیری کند. وی همچنین تأکید کرده است که حاضر به پذیرش گناه خود یا ترک سیاست در ازای عفو نیست. این درخواست بی‌سابقه است، زیرا عفو معمولاً پس از محکومیت نهایی صادر می‌شود و نه در میانه فرآیند دادرسی. نتانیاهو استدلال می‌کند که ادامه دادگاه می‌تواند به شکاف در جامعه اسرائیل منجر شود و مانع از مدیریت تهدیدهای منطقه‌ای مانند درگیری‌ها در غزه و یا احتمالاً لبنان و ایران گردد. با این حال، مخالفان، از جمله یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون، بر این باورند که عفو بدون پذیرش گناه و کناره‌گیری، سیستم قضایی را تضعیف کرده و نمایانگر فرار از عدالت است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که بیش از ۶۰ درصد از شهروندان رژیم صهیونیستی با عفو بدون پذیرش گناه مخالف هستند. همچنین، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده، بارها به‌طور بی‌سابقه‌ای خواستار بخشش و عفو نتانیاهو شده است که این موضوع انتقادات زیادی را در رابطه با دخالت رئیس‌جمهور آمریکا در امور داخلی رژیم صهیونیستی به همراه داشته است. در حال حاضر، درخواست نتانیاهو منجر به اعتراضات خیابانی و برجسته شدن مجدد شکاف‌ها در فضای سیاسی و اجتماعی این رژیم شده است، از جمله نامه‌ای از سوی بیش از ۱۵۰۰ رهبر یهودی و اسرائیلی خارج از فلسطین اشغالی که عفو را رد کرده‌اند.

فرضیه‌ای که در رابطه با درخواست ناگهانی نتانیاهو برای عفو مطرح شده، این است که وی ممکن است این درخواست را با هدف ایجاد تنش جدیدی در منطقه مطرح کرده باشد. نتانیاهو سابقه‌ای در استفاده از مسائل امنیتی برای انحراف توجه از مشکلات داخلی دارد. منتقدان بر این باورند که جنگ غزه (پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس) تا حدی برای اجتناب از محاکمه فساد او و دولتش طولانی شده است. نتانیاهو تأکید می‌کند که عفو به او کمک می‌کند تا منافع حیاتی اسرائیل و ایالات متحده در منطقه را پیش ببرد. به عقیده برخی کارشناسان، این می‌تواند به معنای ادامه سیاست‌های تهاجمی علیه حماس، حزب‌الله یا ایران باشد. برای مثال، نتانیاهو اخیراً پس از رأی شورای امنیت سازمان ملل به قطعنامه ۲۸۰۳، خواستار اخراج حماس از منطقه شده است. در صورت دریافت عفو، وی ممکن است آزادی عمل بیشتری برای اقدامات نظامی جدید، مانند تشدید درگیری‌ها در لبنان یا غزه، داشته باشد که تنش را افزایش می‌دهد. برخی تحلیلگران بر این عقیده‌اند که این درخواست عمدتاً داخلی است و هدف آن حفظ قدرت در برابر اپوزیسیون و اعتراضات داخلی (مانند تظاهرات بر سر تحقیقات ۷ اکتبر) می‌باشد. منتقدان و مخالفان نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی بر این باورند که این اقدام می‌تواند نوعی اخاذی از سیستم قضایی باشد، نه صرفاً یک درخواست عفو ساده. به عقیده تحلیلگران مخالف نتانیاهو، در صورت رد عفو، او ممکن است برای انحراف توجه به بحران خارجی روی آورد، مانند تشدید تنش با ایران یا فلسطینی‌ها. اما حامیان وی استدلال می‌کنند که عفو ضروری است زیرا دادگاه او کاملاً با رنگ و بوی سیاسی است و مانع رهبری مؤثر دولت برای جنگ‌های منطقه‌ای در آینده نزدیک می‌شود. به گفته حامیان نتانیاهو، او در دو سال گذشته با رهبری تجاوزات متعدد علیه محور مقاومت در لبنان، سوریه، یمن و ایران، در جهت تأمین منافع این رژیم گام‌برداشته است و در این میان، کشاندن نتانیاهو به جلسات متعدد دادگاه برای پاسخ‌گویی به سوالات در رابطه با پرونده‌هایش، تنها یک مانع بزرگ برای پیروزی این رژیم در جبهه نبرد محسوب می‌شود.

در مجموع، ارتباط مستقیم بین درخواست عفو و ایجاد تنش جدید اثبات‌شده نیست، اما ارتباط غیرمستقیم ممکن است وجود داشته باشد. نتانیاهو ممکن است با عفو، قدرت خود را حفظ کند و سیاست‌های خارجی تهاجمی را ادامه دهد که منجر به تنش بیشتر شود. فرضیه مطرح‌شده تا حدی منطقی است و می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که نتانیاهو سابقه‌ای در بهره‌برداری از بحران‌های خارجی برای بقای سیاسی دارد. در صورت دریافت عفو، وی ممکن است احساس امنیت بیشتری کند و تنش‌هایی مانند حمله مجدد به ایران یا گسترش عملیات در غزه را تشدید نماید که به نوبه خود تنش جدیدی را در منطقه ایجاد می‌کند. به‌طور کلی، می‌توان گفت که نتانیاهو به دنبال زدن دو نشانه با یک تیر است. شواهد نشان می‌دهند که انگیزه اصلی هم مسئله داخلی و هم مسئله خارجی است: یعنی در صورت عفو، فرار از محکومیت و حفظ ائتلاف راست‌گرا و سپس با دستانی باز و بدون محدودیت داخلی، حرکت به سمت شروع جنگ جدید با حزب‌الله، یمن و ایران. و در صورت عدم پذیرش عفو به منظور حفظ قدرت نیز همین معادله مجدداً برقرار خواهد بود، اما این بار یکی از اهداف اصلی از روی آوردن به ایجاد جنگ، انحراف توجهات به بحران خارجی و کاهش تمرکز بر روند قضائی خود خواهد بود. به عبارت دیگر، اگر تنش و به‌راه انداختن جنگ جدید، هدف اصلی نتانیاهو در دادن درخواست عفو از پرونده‌های قضائی خود نباشد، حتماً یک ابزار مؤثر در جهت به حاشیه راندن آنها خواهد بود.