آیت‌الله شاه‌آبادی؛ الگوی الهام بخش در مبارزات ضد استکباری امام خمینی

آیت‌الله محمدعلی شاه‌آبادی، استاد عرفان نظری امام خمینی (ره)، با تأثیرگذاری عمیق بر اندیشه‌های سیاسی و مبارزاتی ایشان، به عنوان معلمی که روح مبارزات ضداستکباری امام را شکل داد، در تاریخ باقی مانده است. آموزه‌های عمیق عرفانی و اجتماعی او الهام‌بخش امام خمینی (ره) در مبارزه با استبداد و استکبار بود. آیت‌الله شاه‌آبادی به خوبی از ریاکاری رضاشاه آگاه بود و می‌فرمود: «این مردک اکنون که به قدرت نرسیده است، چنین به دست‌بوسی علما می‌رود و تظاهر به دین‌داری می‌کند، اما به‌محض آنکه به قدرت رسید، به همه علمای دین پشت خواهد کرد.» در اوج خفقان رضاخانی، آیت‌الله شاه‌آبادی از علمای تهران و دیگر شهرها خواست تا در اعتراض به رژیم در پناه حضرت عبدالعظیم گرد هم آیند، اما تنها دو نفر به ایشان پیوستند. با وجود این، وی به سخنرانی‌های کوبنده ادامه داد و حدود ۱۵ ماه به تحصن خود ادامه داد. امام خمینی (ره) در قم نزد آیت‌الله شاه‌آبادی کتاب‌های عرفانی را آموخت و تأثیر عمیق او بر اندیشه‌های سیاسی امام را بیان کرد. امام، آیت‌الله شاه‌آبادی را به عنوان فردی با روح لطیف و بی‌نظیر در سیاست و عرفان معرفی کرد. آموزه‌های آیت‌الله شاه‌آبادی به امام خمینی (ره) کمک کرد تا مفاهیمی چون ایثار و ازخودگذشتگی را در اندیشه‌های سیاسی اجتماعی خود بگنجاند. آیت‌الله شاه‌آبادی معتقد بود که اساس عالم بر انس و عشق است و انبیا برای شکل‌گیری جامعه‌ای دینی آمده‌اند که روابط آن فراتر از برآورده کردن نیازهای شخصی است. فروzbخش تأکید کرد که در چنین جامعه‌ای، مقام ولایت به عنوان سرپرستی می‌تواند عملی شود و محبت اولیه میان افراد جامعه مسلمانان ضروری است. نظریه ولایت در اندیشه سیاسی و اجتماعی آیت‌الله شاه‌آبادی، شالوده دیدگاه امت را در نظریه امت و امامت شکل می‌دهد و به نوعی مباحث جمهوریت در نگاه امام خمینی (ره) را پایه‌ریزی می‌کند. امروز کمتر کسی را می‌شناسیم که سه عنصر مرجعیت، عرفان و سیاست را به‌طور هم‌زمان و در حد عالی جمع کرده باشد.