هر اظهارنظر مضر نسبت به نظام، نشان‌دهنده فقدان خرد است.

آیت‌الله جوادی‌آملی در اجلاسیه اساتید حوزه علمیه قم که در سالن اجتماعات مدرسه علمیه امام کاظم (ع) برگزار شد، رسالت اصلی حوزه‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی را فراتر از آموزش صرف دانست و بر نقش بنیادین آنها در زدودن جهل از جامعه تأکید کرد. وی گفت: تعلیم و تبلیغ وظیفه مهم مراکز علمی و دینی است، اما مأموریت اصلی این نهادها جهل‌زدایی و تربیت آگاهانه جامعه است. آیت‌الله جوادی‌آملی با اشاره به نظام امامت و امت افزود: شناسایی جهل و ریشه‌کن کردن آن، شرط بقای سلامت اجتماعی و دینی است و صرف انتقال دانش، کافی نخواهد بود. وی اظهار داشت: هر سخن یا اقدامی که به نظام ضربه بزند، جلوه‌ای از جهل است و باید اصلاح شود. این مرجع تقلید با تأکید بر جایگاه نهج‌البلاغه در هدایت فکری جامعه، تصریح کرد: نهج‌البلاغه کتاب سخنرانی نیست، بلکه منبعی دائمی برای هدایت علمی، اخلاقی و اجتماعی است و اساتید و دانش‌پژوهان باید همواره با دقت به آن مراجعه داشته باشند.

وی همچنین به نقش منابع اصیل دینی اشاره کرده و بیان داشت: پیامبر اکرم (ص) حقیقت ولایت را در غدیر با شفافیت کامل بیان کردند و تحریف اخبار، مانند آنچه در دوره معاویه رخ داد، می‌تواند امت را منحرف کند. به همین دلیل، نقل درست و مستند از آموزه‌های دینی ضرورت اساسی جامعه اسلامی است. آیت‌الله جوادی‌آملی با یادآوری اینکه جهل‌زدایی مسئولیت همه اقشار جامعه است، افزود: اگر جهل و اختلاف در جامعه گسترش یابد، اعتماد عمومی به نظام کاهش می‌یابد و پشتوانه اجتماعی آسیب می‌بیند. وی تأکید کرد که این مسئولیت تنها بر دوش حوزه و دانشگاه نیست و همه مردم و مسئولان باید در این مسیر نقش‌آفرین باشند.

این استاد برجسته حوزه با تأکید بر محوریت عقل و علم در نظام امامت اظهار داشت: دادن ظرفیت به چیزی که ظرفیت ندارد، ساختارهای جعلی و انحرافات فرهنگی ایجاد می‌کند. فهم اسلام بدون پشتوانه عقلانی و اخلاقی ممکن نیست و اسلام را باید بر پایه واقعیت، استدلال و عمق معرفتی آن شناخت. وی برخی از نابسامانی‌های فرهنگی را ناشی از بی‌توجهی به علوم عقلی دانست و گفت: جاهلیتی که امروز دیده می‌شود، ریشه در بی‌توجهی به عقلانیت دارد و تنها با گسترش علم و اخلاق می‌توان بر آن غلبه کرد.

آیت‌الله جوادی‌آملی همچنین بر نقش خطبه‌ها و میراث معرفتی حضرت فاطمه‌زهرا (س) در فهم واقعی اسلام تأکید کرد. وی با اشاره به اهمیت مقابله با تحریفات و انحرافات افزود: کسانی که با علم و عقل مخالف‌اند، زمینه‌های جاهلیت را تقویت می‌کنند. محور فرهنگی امت اسلامی باید علم و عقل باشد و بدون این دو، جامعه در معرض لغزش‌های فکری قرار می‌گیرد.

این مرجع تقلید در ادامه به نقش اساسی انبیا و پیامبران در انتقال حقیقت اشاره کرد و گفت: بسیاری از معارف بلند، ورای توان بیان انسانی است و تنها به اراده الهی در اختیار انبیا قرار می‌گیرد. وی همچنین بر ضرورت پاسخ دقیق و علمی به شبهات اعتقادی تأکید کرد تا جهل از جامعه زدوده شود. آیت‌الله جوادی‌آملی با اشاره به تجربه خود در شورای عالی قضائی اظهار داشت: در تدوین قوانین باید عقل و دقت مبنای کار باشد تا نظام حقوقی کشور بر پایه عدالت سامان یابد.

وی همچنین بر ضرورت منطق قوی و اصول کامل در حل مسائل امت تأکید کرد و گفت: بسیاری از پیچیدگی‌های فقهی به دلیل ضعف در منطق و اصول است و تفکیک بین قضایای حقیقی و خارجی نیازمند استدلال عمیق است. آیت‌الله جوادی‌آملی برخی از مسائل اجتماعی از جمله قصاص و احکام جزایی را نمونه‌هایی دانست که بدون تحلیل منطقی نمی‌توان به نتیجه درست رسید.

وی در بخش دیگری به مسئله حجاب پرداخت و گفت: شرایط امروز جامعه با دوران گذشته متفاوت است و در نظام امامت و امت باید احکام الهی با دقت و آموزش صحیح پیاده شود. آیت‌الله جوادی‌آملی تأکید کرد: فهم صحیح مسائل اجتماعی و فقهی و تطبیق آنها با شرایط جامعه، از وظایف اساسی حوزه‌های علمیه است.

وی با اشاره به مسئولیت تربیتی حوزه‌ها گفت: حوزه باید در تربیت علمی و اخلاقی جوانان نقش محوری ایفا کند و مشکلات اجتماعی را با رویکرد علمی و منطقی حل نماید. آیت‌الله جوادی‌آملی همچنین بر اهمیت استعدادهای فردی طلاب تأکید کرد و گفت: کسانی که استعداد بیشتری دارند، مسئولیت سنگین‌تری در مسیر علمی و اجتماعی بر عهده دارند. وی در ادامه با تشریح ضرورت تقویت فقه، فلسفه، اصول و منطق در حوزه‌ها افزود: پاسخ‌گویی به نیازهای روز جامعه بدون غنای علمی ممکن نیست و حوزه باید بر پایه عقلانیت به توسعه معرفتی بپردازد.