چالشها و فرصتها در مذاکرات پساجنگ
مرحله پساجنگ تنها زمانی میتواند از ناپایداری دور شود که سه شرط اساسی به طور همزمان محقق شوند: ارائه تضمینهای معتبر و قابلراستیآزمایی، انجام اقدامات واقعی برای ایجاد اعتماد و نه صرفاً بیانی، و...
بهمن اکبری، رایزن فرهنگی سابق ایران در عمان، در یادداشتی به تحلیل وضعیت مذاکرات پس از درگیریهای نظامی پرداخته است. وی بیان میکند که گفتوگوهایی که پس از درگیری آغاز میشوند، معمولاً به بازآرایی سیاسی وضعیت میدانی میانجامند. مذاکرات اسلامآباد نیز در این چارچوب اهمیت دارد و تلاشی برای تبدیل وضعیت جدید میدانی به ترتیبات سیاسی قابلاتکا است. این مقطع، ماهیتی چندوجهی دارد که در آن فرصتها و تهدیدها همزمان عمل میکنند و تصمیمهای اولیه میتواند پیامدهای بلندمدت به همراه داشته باشد.
اکبری به وزن میانجیها و معماری جدید امنیت منطقه اشاره کرده و میگوید که حضور قدرتهای میانجی در این مذاکرات، نشاندهنده شکلگیری نوعی معماری در حال تغییر امنیت منطقه است. این قدرتها به دنبال تثبیت روند تنشزدایی و کاهش هزینههای ناامنی در حوزههایی مانند انرژی و تجارت هستند. اگر این الگو فراگیر شود، ممکن است به گذار از میانجیگریهای فردی به ساختارهای مشترک امنیتی منجر شود که میتواند ثبات مذاکرات را افزایش دهد.
وی همچنین به آتشبسهای کوتاهمدت اشاره کرده و میافزاید که این آتشبسها بیشتر بهعنوان «وقفه» تلقی میشوند تا «پایان». این نوع آتشبسها میتوانند فرصت تنفس فراهم کنند، اما بدون سازوکارهای نظارتی قوی، امکان بازگشت سریع تنش وجود دارد. موفقیت این مرحله به توانایی طرفها در تبدیل «وقفه» به «پایه» و از موقت به پایدار بستگی دارد.
اکبری در ادامه به اعتبار تعهدات در هر توافق پساجنگ تأکید میکند و میگوید که پیشینه تعهدات و توان طرفهای درگیر برای اجرای آن از عوامل تعیینکننده موفقیت یا شکست مذاکرات است. او به پرسشهایی درباره پشتیبانی حقوقی و نظارت بر تعهدات اشاره کرده و میافزاید که بدون پاسخ روشن به این پرسشها، توافقها شکننده خواهند بود.
وی همچنین به نقش بازیگران غیرمستقیم در مذاکرات اشاره کرده و میگوید که این بازیگران میتوانند با فشار سیاسی و تغییر ائتلافها بر روند تنشزدایی تأثیر بگذارند. هر توافق پایدار نیازمند چارچوبی است که اثرگذاری این بازیگران را محدود یا قابل پیشبینی سازد.
در نهایت، اکبری به چشمانداز تثبیت اشاره کرده و میگوید که مرحله پساجنگ تنها زمانی از ناپایداری فاصله میگیرد که سه شرط مهم شامل تضمینهای معتبر، اقدامات اعتمادساز واقعی و اراده سیاسی برای مدیریت پیامدهای اقتصادی و امنیتی در کنار هم قرار گیرند. مذاکرات پساجنگ اسلامآباد میتواند آزمونی برای پایداری یک نظم در حال شکلگیری منطقهای باشد و تحلیلگران سیاسی بر اهمیت تصمیمهای این مرحله تأکید دارند.
بدون نظر! اولین نفر باشید