هشدار درباره «دیابت»: مراقب سلامت خود باشید!

هفته ملی دیابت از ۱۷ تا ۲۳ آبان ۱۴۰۴ با هدف پیشگیری و کنترل این بیماری در سراسر کشور گرامی داشته می‌شود. این هفته فرصتی است تا آگاهی بیشتری درباره بیماری «شیرین» دیابت که عوارض تلخی برای مبتلایان به همراه دارد، ایجاد شود. مجمع جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۲ پنج هدف جهانی در زمینه مراقبت از دیابت تا سال ۲۰۳۰ تصویب کرده است. این اهداف شامل تشخیص ۸۰ درصد مبتلایان، کنترل مطلوب قندخون و فشارخون در ۸۰ درصد افراد شناسایی شده، دریافت استاتین توسط ۶۰ درصد از افراد بالای ۴۰ سال مبتلا و دسترسی ۱۰۰ درصد مبتلایان به دیابت نوع یک به انسولین مقرون به صرفه و ابزارهای پایش قندخون می‌باشد.

عوامل مانند استرس شغلی، ساعات کاری طولانی و تبعیض می‌توانند روند درمان و مدیریت دیابت را تحت تأثیر قرار دهند. در حال حاضر، بیش از نیم میلیارد نفر در جهان با دیابت زندگی می‌کنند. بر اساس آمارهای رسمی وزارت بهداشت، شیوع دیابت در جمعیت بالغ کشورمان ۱۴.۲ درصد است که این رقم از میانگین جهانی بالاتر است. در ایران، بیش از ۹ میلیون نفر در مرحله پیش دیابت قرار دارند و سالانه حداقل ۵۰۰ هزار نفر به جمعیت دیابتی‌های کشور افزوده می‌شود.

حداقل ۱۴ درصد از جمعیت بالای ۲۵ سال در ایران مبتلا به دیابت هستند و تعداد این افراد بیش از ۷.۵ میلیون نفر برآورد می‌شود. با احتساب افرادی که دچار اختلال عدم تحمل گلوکز (پیش دیابتی) هستند، تعداد مبتلایان به دیابت و پیش دیابت به حدود ۲۰ میلیون نفر در جمعیت بالای ۲۵ سال می‌رسد. دیابت نوع یک معمولاً در کودکان و نوجوانان بروز می‌کند و ناشی از تخریب سلول‌های تولیدکننده انسولین در یک روند خودایمنی است. در این شرایط، افراد به تزریق انسولین نیاز دارند.

دیابت نوع دو نیز زمینه وراثتی دارد و افرادی که در خانواده‌شان سابقه دیابت وجود دارد، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. عوامل مانند کم‌تحرکی، عادات غذایی نادرست و زندگی شهری می‌تواند به چاقی و در نتیجه افزایش خطر دیابت نوع دو منجر شود. چاقی سبب افزایش وزن و تعداد سلول‌ها می‌شود در حالی که میزان انسولین در بدن کاهش می‌یابد.

علائم دیابت نوع یک شامل پُر ادراری، تهوع و استفراغ، و بی‌هوشی است. در حالی که دیابت نوع دو معمولاً بدون علائم خاصی است و بسیاری از افراد تنها زمانی به ابتلای خود پی می‌برند که به عارضه‌ای ناشی از دیابت دچار شوند. دیابت تنها یک «مرض قند» نیست و در صورت عدم کنترل، می‌تواند منجر به بروز سایر بیماری‌های خطرناک شود.

در صورت عدم تشخیص و درمان دیابت، این بیماری می‌تواند بر همه ارگان‌های بدن تأثیر بگذارد، به ویژه بر قلب که احتمال سکته قلبی و مرگ و میر ناشی از بیماری‌های قلبی عروقی را افزایش می‌دهد. عوارض دیگری نظیر نارسایی کلیه، مشکلات بینایی و اختلالات عصبی نیز از پیامدهای دیابت محسوب می‌شوند. دیابت می‌تواند به زخم‌های پای دیابتی منجر شود که در صورت عدم رسیدگی به موقع، ممکن است به قطع عضو بیانجامد.