خشم در آسمان تل آویو و حیفا: چرا سامانه‌های پدافند اسرائیل در مقابله با موشک‌های ایرانی ناکام مانده‌اند؟ + فیلم و تصاویر

در چهارمین روز جنگ رمضان (۱۳ اسفند ۱۴۰۱ و ۴ مارس ۲۰۲۳ میلادی)، استفاده از موشک‌هایی با کلاهک‌های خوشه‌ای یا بارشی که طی ۲۰ روز گذشته به چالشی جدی برای پدافند هوایی رژیم صهیونیستی تبدیل شده‌اند، آغاز شد. این موشک‌ها که در جنگ ۱۲ روزه به صورت محدود به کار رفته بودند، در نبرد اخیر با حملات گسترده‌تر و پیشرفته‌تر، از جمله نسخه‌های دارای کلاهک بارشی، به کار گرفته شدند. منابع امنیتی صهیونیستی اذعان کرده‌اند که بیش از نیمی از موشک‌های بالستیکی شلیک شده به سمت اسرائیل در این جنگ، مجهز به کلاهک‌های حاوی ریزمهمات بوده‌اند که در رسانه‌ها به موشک‌های خوشه‌ای یا بارانی معروف شده‌اند.

موشک‌های خوشه‌ای ایرانی از بندر ایلات در جنوب تا مناطق نزدیک مرز لبنان در شمال سرزمین‌های اشغالی، شهرهای تل‌آویو و حیفا را هدف قرار داده‌اند. تقریباً تمامی کلاهک‌های بارشی به جز موارد محدودی، به دو شهر بزرگ تل‌آویو و حیفا اصابت کرده‌اند. این موشک‌ها با ریزمهمات شدیدالانفجار به مناطقی مانند ایلات، بخش اشغالی بیت‌المقدس، عکا، نهاریا، عسقلان و اشدود اصابت کرده‌اند. همچنین نیروگاه دیمونا و پایگاه‌های نظامی حساس در صحرای نقب نیز هدف حملات موشک‌های دارای کلاهک جداشونده از جمله خیبرشکن، عماد، قدر و خرمشهر قرار گرفته‌اند.

اصابت‌های مکرر موشک‌های خوشه‌ای، ساکنان و مقامات صهیونیست را در محله‌های اصلی تل‌آویو مانند حولون، بنی‌براک، ریشون لتسیون و گوش دان به وحشت انداخته و آنان را تقریباً به طور مداوم در پناهگاه‌ها محبوس کرده است. عمده تلفات رژیم صهیونیستی ناشی از ریزمهمات آزاد شده از هر کلاهک موشک خوشه‌ای ایرانی است. پالایشگاه و نیروگاه برق حیفا نیز هدف حملات این موشک‌ها قرار گرفته‌اند.

مسئولیت حملات با کلاهک‌های حاوی ریزمهمات بر عهده دو نوع موشک ارتقا یافته است: موشک‌های سری قدر با کلاهکی که ۲۰ تا ۳۰ بمبچه را حمل می‌کند و موشک خرمشهر ۴ که به جای کلاهک ۱۵۰۰ کیلوگرمی واحد، از ۸۰ ریزمهمات برای ایجاد خسارت در شعاع گسترده بهره می‌برد.

در زمینه مقابله با این موشک‌ها، پدافند اسرائیل با مشکلات فنی جدی مواجه است. در روزهای نخست جنگ، اسرائیل برای مقابله با حملات موشکی ایران، بخش عمده‌ای از ذخایر موشک‌های پدافندی دوربرد ارو۳ (پیکان ۳) خود را به کار گرفت و همچنین از سامانه‌های تاد و موشک‌های استاندارد ۳ ناوگان دریایی آمریکا استفاده کرد. اما از روز چهارم جنگ، شواهدی از کمک پدافند آمریکا به اسرائیل مشاهده نشد؛ سامانه‌های تاد در منطقه به پایان رسیدند و برخی از آنها توسط موشک‌ها و پهپادهای ایرانی نابود شدند. ناوشکن‌های آمریکایی نیز برای حفاظت از پایگاه‌های خود در قبرس، از سواحل غربی اسرائیل فاصله گرفتند.

در این شرایط، اسرائیل مجبور شد ذخایر محدود موشک‌های ارو۳ خود را برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی نظامی و اقتصادی مانند مقر کابینه و نیروگاه‌ها حفظ کند و سایر اهداف را به سامانه‌های ضعیف‌تر ارو۲، گنبد آهنین و فلاخن داوود واگذار کند که عملکرد نامطلوبی در برابر موشک‌های بالستیک ایرانی از خود نشان دادند. به گونه‌ای که صهیونیست‌ها رسماً اعتراف کردند اصابت دو موشک ایرانی به شهرهای دیمونا و عراد ناشی از خطای سامانه فلاخن داوود بوده است، در حالی که در این حملات از موشک خوشه‌ای استفاده نشده بود.

از نظر فنی، مقابله با موشک‌های خوشه‌ای برای سامانه‌های پدافندی به جز ارو۳ تقریباً غیرممکن است، زیرا کلاهک خوشه‌ای در ارتفاع حدود ۲۰ کیلومتری باز شده و ریزمهمات آن پیش از رسیدن موشک رهگیر فعال می‌شوند. تلاش برای رهگیری پیش از باز شدن کلاهک نیز موجب خالی شدن منطقه از پدافند دوربرد شده و شلیک موشک‌های بعدی ایرانی به همان منطقه با موفقیت همراه خواهد بود. این تاکتیک بارها در جنگ اخیر تکرار شده است.

کارشناسان نظامی غربی پیش از این جنگ هشدار داده بودند که زرادخانه موشک‌های بالستیک ایران بسیار گسترده‌تر از سامانه‌های رهگیر دشمن است و پس از مدتی، حتی شلیک‌های تک یا دو فروندی موشک‌های ایرانی نیز به اهداف خود در سرزمین‌های اشغالی اصابت خواهند کرد؛ پیش‌بینی‌ای که در این جنگ به واقعیت پیوست و موج‌های متعدد شلیک موشک‌های ایرانی آرامش را از صهیونیست‌ها سلب کرده و به راحتی از سامانه‌های دفاع هوایی عبور کرده‌اند.