تحولات مذاکرات ایران و آمریکا در مسقط: دو شرط عراقچی برای ادامه گفتگوها با ویتکاف چیست؟
معادله مدنظر ایران در مذاکرات، رفع تحریم در ازای همکاری هستهای در کنار منتفی شدن تهدیدات بوده است.
روز گذشته عمان میزبان مذاکرات حساسی میان ایران و آمریکا بود که به مدیریت یک وضعیت جدید اختصاص داشت. آخرین دور مذاکرات در عمان نیمهتمام مانده بود و به گفته سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، طرف آمریکایی در آن زمان به نوعی «بمب» زیر میز گذاشته بود. با این حال، این دور از مذاکرات با «چشمهای کاملاً باز» در عمان برگزار شد. هیأت ایرانی به ریاست عراقچی و با حضور مجید تختروانچی، کاظم غریبآبادی و حمید قنبری، معاونان وزارت خارجه، وارد این دور از مذاکرات شد. در سوی دیگر، آمریکا نیز ویتکاف را به عنوان سرپرست تیم دیپلماتیک خود انتخاب کرده بود و حضور جارد کوشنر به عنوان فرستاده ویژه ترامپ در این مذاکرات قابل توجه بود.
نکته مهم دیگر در این مذاکرات، سیگنالهای نظامی از داخل ایران به میز مذاکرات بود که نشاندهنده برگزاری «دیپلماسی مسلح» در برابر آمریکاییها بود. شواهد حاکی از آن است که این مذاکرات از طریق انتقال پیامها، خطوط قرمز و ارزیابیهای متقابل از طریق «بدر البوسعیدی»، وزیر امور خارجه عمان پیش رفته و ادعاهای مطرح شده درباره هشت ساعت گفتگوی مستقیم عراقچی با ویتکاف و کوشنر در برخی رسانههای عربی صحت ندارد. فرمت این مذاکرات به گونهای بود که عراقچی در نخستین دیدار رسمی با همتای عمانی خود، طرح مقدماتی تهران برای مدیریت شرایط جدید میان ایران و آمریکا و مسیر پیشروی مذاکرات را ارائه داد. این طرح پس از انتقال توسط «بدر البوسعیدی» به هیأت آمریکایی ارائه و مورد بررسی قرار گرفت که به عنوان چهارچوب اولیه گفتوگوها تلقی میشود. هیأت ایرانی بر اساس برنامهریزی انجام شده، دور دوم رایزنیها را از ظهر روز گذشته از سر گرفت. هرچند گفتوگوها همچنان غیرمستقیم باقی ماند، اما فضای حاکم نشان میداد که دو طرف در این مرحله ترجیح دادهاند مسیر دیپلماسی را باز نگه دارند.
دور جدید مذاکرات هستهای ایران و آمریکا پس از هشت ماه پرتلاطم و حوادث منطقهای حساس، از جمله حمله اسرائیل و هدف قرار گرفتن برخی تأسیسات هستهای ایران انجام شد. وزارت خارجه عمان در پایان مذاکرات روز گذشته تأکید کرد که این رایزنیها با هدف فراهم کردن شرایط مناسب برای ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک و فنی برگزار شده و موفقیت گفتوگوها در راستای تحقق امنیت و ثبات پایدار منطقهای مورد توجه قرار گرفته است.
در این مذاکرات، ایران و آمریکا بر روی مسائل هستهای بحث کردند و بخش مهمی از مذاکرات به تعیین یک چارچوب سیاسی برای مسیر آینده اختصاص داشت. از دیدگاه تهران، ورود به جزئیات فنی بدون اطمینان از جدیت گفتوگوها توجیهی ندارد. هیأت ایرانی با خطوط قرمز مشخص وارد مذاکرات شد که در صدر آنها تأکید غیرقابل چانهزنی بر حفظ اصل «غنیسازی» قرار داشت. ایران همزمان با ارائه ابتکارهایی جدید در حوزه راستیآزمایی، بر ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای خود تأکید کرد. یکی از محورهای اصلی این تلاش، ذخایر غنیسازی ۶۰ درصد بود که کانون اصلی اختلاف میان طرفین محسوب میشود. معادله مدنظر ایران در مذاکرات، رفع تحریمها در ازای همکاری هستهای و منتفی شدن تهدیدات بوده است. عراقچی در پایان اعلام کرد که در صورت تداوم همین روند و رویکرد، میتوان به شکلگیری یک چهارچوب مورد توافق امیدوار بود که بتواند دیپلماسی هستهای را وارد مرحلهای تازه و کارآمدتر کند و مسیر گفتوگوها را به سوی نتایج ملموس هدایت نماید.
در طول این مذاکرات، اختلاف نظرهایی نیز میان طرفین وجود داشت، اما طرف آمریکایی با وجود مواضع مستحکم ایران، تمایل به شکست مذاکرات نداشت. بازگشت دوباره به مسقط پس از تنشهای اخیر، تفسیرهای متفاوتی درباره ماهیت میدان دادن به دیپلماسی از سوی کاخ سفید ایجاد کرده است. برخی روایتها بر این نکته تأکید دارند که حضور واشنگتن در مسقط، نه به معنای اشتیاق برای مصالحه، بلکه به عنوان آخرین مرحله در شطرنج «فشار حداکثری» است. در سوی دیگر، ایران نیز فرمول مذاکره خاص خود را دارد و بر این باور است که مذاکره فرصتی است تا «اعتبار تهدیدات» از جانب ایران کاهش یابد و پس از دوران ریکاوری، پیشنهادات جدیدی مطرح شود.
بدون نظر! اولین نفر باشید