ایران، ۷.۷ درصد از فرسایش خاک جهانی را به خود اختصاص داد

ایران با یک درصد از وسعت جهانی، به تنهایی ۷.۷ درصد فرسایش خاک جهان را به خود اختصاص داده است. با توجه به قرارگیری کشور در منطقه خشک و نیمه‌خشک و وجود یک درصد از خشکی‌های جهان، پدیده فرسایش خاک در ایران به شدت محسوس است. همچنین، ۲.۲ درصد از بیابان‌های جهان نیز در کشور ما واقع شده است که نشان‌دهنده استعداد بیابانی شدن در ایران است. اگر به مسئله فرسایش خاک و توان اکولوژیک سرزمین توجه نشود، نه تنها با گسترش بیابانی شدن در مناطق کویری مواجه خواهیم شد، بلکه توان تولید در سرزمین نیز کاهش خواهد یافت.

براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، نرخ فرسایش خاک در ایران ۱۶.۵ تن در هکتار در سال است که این مقدار ۷ برابر متوسط جهانی به شمار می‌رود. خاک به عنوان یک عنصر حیاتی و غیرقابل جایگزین، حدود ۹۵ درصد تولید غذای انسان را تأمین می‌کند. مقام معظم رهبری نیز فرمودند که خاک از آب مهم‌تر است، زیرا حفظ منابع آب تنها با حاصلخیزی خاک امکان‌پذیر است. در صورت فرسایش خاک یا کاهش مواد آلی آن، توان تولید تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.

به مناسبت روز جهانی خاک که در پنجم دسامبر برگزار می‌شود، هدف از این روز تبیین و ارزش خاک است. از دهه ۹۰ به این سو، در کشور ما مراسمی به مناسبت این روز برگزار می‌شود و شعار امسال “خاک سالم برای شهر سالم” نامگذاری شده است. صفدر نیازی شهرکی، معاون امور آب و خاک وزارت جهاد، به فقر مواد آلی خاک در کشور اشاره کرد و اعلام کرد که ۵۵ درصد خاک‌های اراضی کشاورزی دارای ماده آلی زیر یک درصد هستند.

کامبیز بازرگان، رئیس هیئت مدیره انجمن علوم خاک، نقش خاک را در تولید و امنیت غذایی و تعدیل اثر تغییر اقلیم از مهم‌ترین ویژگی‌های آن دانست و افزود که منابع خاک یکی از مهم‌ترین ذخایر کربن هستند. سلامت خاک برای ایفای نقش آن در اکوسیستم ضروری است و ماده آلی یکی از شاخص‌های مهم سلامت خاک به شمار می‌رود.

مدیرکل دفتر امور خاک کشاورزی، ناصر دواتگر، نیز به اهمیت خاک و آب به عنوان بستر اساسی تولیدات کشاورزی اشاره کرد و گفت که ۷۰ تا ۸۰ درصد خاک‌های کشور دارای ماده آلی کمتر از یک درصد هستند. با توجه به جمعیت حدود ۹۰ میلیون نفری ایران و فشار جمعیتی بر منابع طبیعی، حفظ و حراست از منابع خاکی از اهمیت بالایی برخوردار است.