آیا تنها خبرنگاران و نخبگان حق دسترسی به اینترنت بدون فیلتر را دارند؟

در شرایط بحرانی و حوادث غیرمترقبه، دولت‌ها معمولاً سیاست‌های کنترل فضای مجازی و اطلاع‌رسانی را تشدید می‌کنند. این اقدام که اغلب با توجیه مدیریت شایعات، حفظ آرامش عمومی و اجرای طرح‌های امنیتی انجام می‌شود، در عمل به شکل محدودیت شدید یا قطع گسترده دسترسی به پلتفرم‌های ارتباطی و پیام‌رسان‌ها نمود پیدا می‌کند.

امیرحسین شمشادی، پژوهشگر شبکه‌های اجتماعی و استاد ارتباطات، در گفت‌وگویی به بررسی تأثیر فیلترینگ در شرایط بحرانی، به‌ویژه در مواقعی مانند جنگ ۱۲ روزه اخیر پرداخت. وی با اشاره به اینکه روش‌های اعمال شده در ایران و سایر نقاط جهان کارایی و منطق خود را از دست داده است، بیان کرد که فیلترینگ به لحاظ فنی شکست‌خورده است و هیچ توجیه معقولی برای دفاع از آن وجود ندارد.

شمشادی افزود: “کسانی که همچنان از این شیوه حمایت می‌کنند یا از اثرات مخرب آن بی‌اطلاع‌اند یا اهداف دیگری را دنبال می‌کنند.” وی تأکید کرد که رویه فعلی فیلترینگ نه تنها مضر است، بلکه هزینه‌های هنگفتی را برای جامعه ایجاد می‌کند و در شرایط بحرانی که مردم نیاز به دریافت سریع‌ترین و دقیق‌ترین اطلاعات دارند، عواقب سنگینی دارد.

وی همچنین به پیامدهای اقتصادی این محدودیت‌ها اشاره کرد و گفت: “بسیاری از کسب‌وکارها وابسته به همین شبکه‌ها هستند و ایجاد مانع برای دسترسی نه تنها فعالیت اقتصادی را مختل می‌کند، بلکه به اعتماد میان مردم و سیاست‌گذاران ضربه می‌زند.”

شمشادی تأکید کرد که این روش نه علمی است، نه مؤثر و نه پایدار. وی خاطرنشان کرد که در دوران جنگ، ممکن است شرایطی پیش بیاید که به دلایل خاصی نیاز به محدود کردن دسترسی به برخی شبکه‌های اجتماعی وجود داشته باشد، اما ادامه این محدودیت‌ها بدون دلیل مشخص، عملاً قابل توجیه نیست.

وی در پایان گفت: “تصمیم‌گیری‌های کلی و غیرانعطاف‌پذیر می‌تواند عواقب منفی به دنبال داشته باشد و جلوگیری از دسترسی به شبکه‌های اجتماعی، علاوه بر اینکه می‌تواند پرسش‌های بسیاری را در ذهن مردم بی‌پاسخ بگذارد، بحث و گفت‌وگوها را نیز مسدود می‌کند.”